Xưa có câu: “Con người có tổ có tông/như cây có cội như sông có nguồn”. Để tưởng nhớ tới cội nguồn, tổ tiên trong mỗi gia đình người Việt, bàn thờ gia tiên luôn được con cháu chú trọng và được đặt tại nơi trang nghiêm nhất trong ngôi nhà chính của mình. Tuy nhiên, để có một cách bài trí bàn thờ gia tiên đẹp trong nhà, bạn cần chú trọng đến nhiều yếu tố kèm theo như: trên bàn thờ gia tiên của mình có mấy bát hương? Các vật phẩm trên bàn thờ bao gồm những gì và cách đặt như thế nào cho đúng? Muốn biết thêm về điều này, bạn đừng bỏ qua bài viết dưới đây nhé!
Bàn thờ gia tiên là gì?
Theo quan niệm xưa, phong tục thờ cúng ông bà, tổ tiên hay những người thân đã khuất núi là một trong những truyền thống thường gặp ở các nước châu Á, và trong đó Việt nạm là mọt điển hình. Vì vậy, ở mỗi gia đình đều có một bàn thờ gia tiên được đặt ở những khu vực trang trọng, rộng rãi nhất trong căn nhà chính của mình. Mặc dù vậy, tùy theo từng vùng, từng miền mà có cách bài trí bàn thờ gia tiên trong nhà khác nhau nhưng theo phong thủy hướng tốt nhất để đặt bàn thờ chính là hướng Tây Bắc để đón rước tài lộc và bình an cho gia đình.
Bàn thờ gia tiên là nơi linh thiêng, thanh khiết nhất nên ngoài các đồ đạc dùng để tế tự và trang hoàng, gia chủ không nên để các vật dụng không cần thiết lên bàn thờ. Trên bàn thờ gia chủ sắp xếp một cách ngăn nắp. Nên đặt bát hương làm vị trí trung tâm, phía sau bát hương là di ảnh của những người đã khuất. Trong bàn thờ gia tiên, bát hương được ví “như ngôi nhà” để các cụ trong gia đình đi về vậy. Bát hương vốn là vật vô tri, chỉ sau khi thực hiện các thủ tục “bốc bát hương” thì bát hương đó mới có tác dụng làm vật cắm nhang khi thờ cúng.
Nếu bát hương không được bốc đúng cách cũng giống như nhà không chủ. Lúc đó Thần, Phật, Tổ tiên giáng lâm độ trì thì ma quỷ cũng chen chân theo để quấy phá gia chủ nên gia chủ cần lưu tâm. Bát hương tốt nhất gia chủ nên dùng bát sứ và kị có màu vàng vì bát hương màu vàng chỉ dùng cho những nơi thờ thánh, thần. Tùy vào mỗi gia đình có thể bổ sung thêm các đồ thờ khác nhau.
Thông thường, cách bài trí bàn thờ đều theo kiểu hai bên bát hương có thêm chân đèn để thắp nến hoặc thắp đèn nhỏ loại trái ớt. Những vật dụng này phải luôn được thắp mỗi ngày hoặc vào những ngày rằm, ngày giỗ để tượng trung cho đôi vầng nhật nguyệt, mang lại không khí ấm áp cho bàn thờ và thể hiện rằng linh hồn người chết sẽ không bao giờ tắt hẳn. Ở một số nơi, vị trí trưng bày chân đèn họ có thể thay bằng đèn dầu để thắp.
Bên cạnh đó, với những gia đình khá giả, mẫu phòng Khách có bàn thờ cúng gia tiên thì trên bàn thờ có thể có thêm đỉnh đồng chạm khắc hình long, lân để đốt trầm vào mỗi dịp tết, cúng giỗ. Thế nhưng, đỉnh đồng phải đặt trước di ảnh, sau bát hương mới đúng vị trí trưng bày. Trên bàn thờ còn được đặt thêm các loại cây xanh hay vàng khối để tang thêm sinh khí cho bàn thờ.
Ở tường sau không gian bàn thờ đối với những nhà khá giả là hoành phi và liễn đối bằng Hán tự sơn son thếp vàng, có nội dung nói lên công đức của người đã khuất . Còn đối với gia đình bình dân, đó là tranh thờ, thường là tranh dân gian vẽ ngũ quả, chiếc cuốn thư, cá chép vượt vũ môn hay các chữ như Phúc, Lộc, Thọ (bằng Hán tự) vo cùng tinh tế và bắt mắt. Ngoài ra, trên bàn thờ gia tiên trong nhà còn bài trí thêm một lọ lộc bình để cắm hoa. Lọ độc bình thường đặt bên tay trái -hướng đông – theo quan niệm: đông bình tây quả.
Khay cốc đựng nước thờ: Trên bàn thờ gia tiên phải đặt ba ly nước,và 3 ly nước này được thay hàng ngày mỗi khi thắp nhang để thể hiện ý nghĩa tượng trưng cho sự thanh khiết của trời đất và tinh hoa của mùa màng.
Lọ đựng hương trên bàn thờ: Theo quy trình là phải đặt bên phải là thường làm bằng gốm. Tùy theo kinh tế của gia chủ có những vật thờ khác nhau nhưng nhất thiết trên ban thờ phải đảm bảo 05 yếu tố: Kim – Mộc – Thủy – Hỏa – Thổ để mang cát lợi.
Phía ngoài bàn thờ, một số gia đình có che một chiếc màn gọi là “ỷ môn”. Thường thì khi cúng lễ xong họ phải hạ màn xuống để che khuất để người ngoài không nhìn thấy, một lát sau mới được hạ cỗ. Hành động này theo quan niệm xưa là: “sự tử như sự sinh, sự vong như sự tồn”, kính mời các vị tổ tiên, ông bà về chung hưởng vật phẩm do con cháu dâng cúng.
Còn các bức hoành phi, câu đối: Các gia chủ đều đặt trên cùng của bàn thờ, chủ yếu tập trung vào các nội dung: Công đức của tổ tiên để lại, chí hướng của tổ tiên, lời căn dặn của tổ tiên với con cháu…mong con cháu luôn ghi nhớ về tổ tông, cội nguồn của cha ông và thể hiện lòng thành kính với Thánh Hiền.
Để không gian tâm linh được sang trọng, tôn nghiêm và bắt mắt hơn. Những gia đình khá giả họ thường xây nhà thờ với mẫu phòng thờ hiện đại để thể hiện sự thành kính, lòng biết ơn với những người đã khuất.
Việc thiết kề phòng thờ đẹp mang phong cách hiện đại là cô đọng những nét hoa văn phức tạp nhưng lại không làm mất đi truyền thống văn hóa của người Á Đông. Để giúp bạn thấy rõ hơn về điều này bạn có thể xem mẫu phòng thờ hiện đại như dưới đây:
Đây là sản phẩm được làm bằng gỗ với ngụ ý nhắn nhủ là mang lại sự ấm cúng, gần gũi, thân thuộc cho gia đình và bền đẹp mãi với thời gian. Bên cạnh đó, không gian tạo ra vật liệu gỗ là không gian mộc mạc, gần gũi với thiên nhiên nhằm mang đến cho người dùng một cảm giác thoải mái, thư thái. Một không gian tâm linh thiêng liêng thể hiện sự thành kính. Do vậy, việc lựa chọn sử dụng gỗ làm chất liệu chính cho việc xây dựng bàn thờ được nhiều gia chủ ưu tiên lựa chọn hàng đầu.
Với việc lựa chọn nội thất cho mẫu phòng khách có bàn thờ hay mẫu phòng thờ hiện đại bằng gỗ sẽ giúp cho không gian căn nhà của bạn không chỉ tăng thêm sự tôn trọng, trang nghiêm mà còn toát lên vẻ quý phái, đẳng cấp của gia chủ khi sử dụng chất liệu gỗ. Theo sở thích, nếu bạn sử dụng chất liệu gỗ mang màu sắc nhạt sẽ khiến cho không gian căn phòng trở nên nhẹ nhàng, thanh thoát hơn. Còn lựa chọn màu sắc gỗ đậm sẽ mang đến một không gian phòng thờ trở sang trọng, trầm tư àtỏ vẻ nghiêm nghị hơn.
Thông thường, với những căn phòng nhỏ. Các gia chủ muốn đặt bàn thờ theo mẫu phòng thờ hiện đại thì các kiến trúc sư thường thiết kế phòng thờ với bàn thờ dạng tủ bản rộng. Hoặc với những phòng thờ rộng hơn thì họ sẽ thiết kế bàn thờ hiện đại theo dạng chính – phụ. Cụ thể, bàn thờ phụ là dùng để đặt lễ. Hai bên bàn thờ có hoành phi, câu đối với mục đích lưu lại lời dạy của ông cha từ xa xưa truyền lại cho con cháu ngày nay để nhắc nhớ con cháu hướng về cội nguồn tổ tiên.
Một trong những điều cốt yếu của phòng thờ gia tiên trong nhà đẹp sau thiết kế bàn thờ chính là vách sau bàn thờ. Để làm cho bàn thờ trở nên nổi bật hơn, các kiến trúc sư đã lựa chọn và thiết kế những tấm vách ngăn bằng màu nâu gỗ đậm với giấy dán tường màu giấy gió vô cùng sang trọng và bắt mắt. Ngoài ra, bàn thờ còn được thiết kế theo kiểu dáng cách điệu để làm tăng độ sáng cho bàn thờ thể hiện sự trang nghiêm và các yếu tố tâm linh. Khi bàn thờ được trưng bày những cây đèn thờ hay đèn điện đặt hai bên bàn thờ, nó càng thêm lung linh khi phản chiếu ánh sáng từ 2 cột đèn to đặt 2 bên bàn thờ với mong muốn sự ấm cúng, bình an và hạnh phúc cho những người thân.
Đối với những căn nhà tầng, các gia chủ thường bài trí bàn thờ gia tiên trong một căn phòng riêng. Hầu hết, các gia đình đều bàn thờ đặt bàn thờ gia tiên ở tầng trên cùng của căn nhà. Bởi vì, đây là vị trí cao nhất tạo được không gian không những trang nghiêm mà còn vô cùng thuận lợi cho gia chủ trong việc cũng bái, hóa vàng những người đã khuất vào những ngày lễ, tết..
Bên cạnh đó, đối với những ngôi ngôi nhà truyền thống của người Việt, căn nhà thường có 3 hoặc 5 gian. Trong đó, gian giữa được xem là gian trung tâm của căn nhà và cũng là vị trí đặt cửa ra vào, mở cửa là nhìn thấy trời đất, âm dương hòa hợp. Vì thế mà gian giữa cũng là gian được các gia đình dùng để bài trí bàn thờ tổ tiên.
Trong quá trình bài trí bàn thờ gia tiên trong nhà các gia chủ cần lưu ý kỹ những điều sau:
– Là nhà thờ truyền thống hay hiện đạị thì vị trí đặt bàn thờ cúng gia tiên cũng phải đặt ở khu vực trung tâm, có độ cao phù hợp để thể hiện sự ngưỡng vọng thành kính của con cháu đối với ông bà tổ tiên, cha mẹ và những người đã khuất
– Với những căn nhà tầng ở phố, nhất thiết phải đặt bàn thờ ở tầng trên cùng, tránh đặt ở tầng trệt ngay trong phòng khách vì khói hương sẽ làm ố vàng trần nhà và khách vào sẽ có cảm giác ngột ngạt, đồng thời tránh để mọi người từ ngoài cửa nhìn thấy hết bài vị, hình ảnh tổ tiên. Hoặc nếu phía trên tầng phòng thẳng xuống chỗ để bàn thờ là nhà vệ sinh hoặc phòng ngủ hoặc phòng chơi của trẻ em thì sẽ làm mất đi sự tôn trọn, thanh tịnh.
– Gia chủ không nên để bàn thờ vào những góc khuất hoặc thiếu ánh sáng, đồng thời, để thu hút năng lượng dương thì bàn thờ phải thắp nhang thường xuyên, đèn trên bàn thờ đảm bảo luôn bật sáng, đặc biệt, luôn luôn phải giữ sạch cho bàn thờ để thể hiện sự tôn kính.
– Nên chọn kích thước bàn thờ hợp với không gian, diện tích nơi mình đã xem xét để đặt bàn thờ. Tránh trường hợp sử dụng bàn thờ quá to trong khi căn hộ lại nhỏ hoặc căn biệt thự quá lớn lại chỉ đặt bàn thờ bé sẽ không chỉ làm mất tính thẩm mỹ cho cả căn phòng mà còn không thể hiện được lòng tôn kính của con cháu với tổ tiên.
Trên đây là những chia sẻ về cách bài trí bàn thờ gia tiên trong gia đình với mẫu phòng khách có bàn thờ hay mẫu phòng thờ hiện đại. Hy vọng, những thông tin hữu ích này sẽ giúp cho gia chủ đón rước bình an, tài lộc và mang đến sức khỏe dồi dào cho các thành viên trong gia đình.
